สถานการณ์สินค้าข้าวในประเทศอินเดีย ประจำเดือนมิถุนายน 2557

สถานการณ์สินค้าข้าวในประเทศอินเดีย
ประจำเดือนมิถุนายน 2557

         
สถานการณ์ปัจจุบัน

1.    พื้นที่เพาะปลูกข้าวโดยรวมของอินเดียในปีนี้ลดลงประมาณ 38.15% เหลือ 2.191 ล้าน
เฮกตาร์ (ประมาณ 13.70 ล้านไร่) เนื่องจากพื้นที่เพาะปลูกสำหรับฤดู Kharif ปีนี้ในรัฐปัญจาบกับรัฐฉัตติสครห์ลดลงอย่างมาก โดยเริ่มมีการไถหว่านกันไปเมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมาในช่วงที่ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้เริ่มพัดผ่านและจะมีการเก็บเกี่ยวในเดือนตุลาคมปีเดียวกันเป็นต้นไป ซึ่งพื้นที่เพาะปลูกข้าวในช่วงเดียวกันของปีที่แล้วสูงกว่าในปีนี้มากโดยมีพื้นที่ 3.544 ล้านเฮกตาร์ (ประมาณ 22.15 ล้านไร่)

Kharif เป็นภาษาอาหรับ แปลว่า ฤดูฝน Kharif Crop จึงหมายถึงพืชที่ปลูกในฤดูฝนและเก็บเกี่ยวในฤดูใบไม้ร่วง แต่สำหรับในประเทศอินเดีย Kharif Season จะมีช่วงเวลาแตกต่างกันไปตามรัฐและประเภทของพืช แต่จะอยู่ในช่วงตั้งแต่เดือนพฤษภาคมไปจนถึงเดือนมกราคมของปีถัดไป บางทีก็เรียกว่าฤดูร้อน

2.    ฤดูมรสุมในปีนี้มาช้ากว่าปกติ (ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้) ส่งผลให้พื้นที่เพาะปลูกข้าวในปีนี้
ลดลง ทั้งนี้ กรมอุตินิยมวิทยาของอินเดียพยากรณ์ว่าปริมาณน้ำฝนในช่วงฤดูมรสุมของอินเดีย (มิถุนายน-กันยายน 2557) ปีนี้จะอยู่ในระดับต่ำกว่าปกติถึง 70% อันเป็นผลมาจากปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ El Nino ซึ่งจะส่งผลให้เกิดความแห้งแล้งในช่วงเดือนกรกฎาคม - สิงหาคม 2557 ทั้งนี้ องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (World Meteorological Organization) พยากรณ์ว่ามีความเป็นไปได้ถึง 60% ที่จะเกิดปรากฏการณ์ El Nino ในช่วงเดือนมิถุนายน-สิงหาคม 2557 และมีความเป็นไปได้ถึง 75-80% ที่จะเกิดปรากฏการณ์ El Nino ในช่วงเดือนตุลาคม-ธันวาคม 2557

3.    อัตราเงินเฟ้อสำหรับราคาข้าวภายในประเทศอินเดีย (Inflation of Rice) ประจำเดือน
เมษายน 2557 เพิ่มขึ้นเล็กน้อยอยู่ในระดับร้อยละ 12.76 เทียบกับร้อยละ 12.56 ประจำเดือนมีนาคม 2557 แต่เมื่อพิจารณาจากภาพรวมตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2556 เป็นต้นมา ซึ่งอัตราเงินเฟ้ออยู่ในระดับร้อยละ 21 จะเห็นว่าอัตราเงินเฟ้อสำหรับราคาข้าวภายในประเทศอินเดียมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด ดังแสดงในแผนภาพในหน้าถัดไป

4.    รัฐบาลอินเดียได้ประกาศราคารับซื้อขั้นต่ำ (MSP: Minimum Support Price) สำหรับ
ข้าวเปลือกของปีการเพาะปลูก 2557-2558 (1 ตุลาคม 2557 - 30 กันยายน 2558) ขึ้นจากปีการเพาะปลูกก่อนหน้า 3.8% คือ จาก 1,310 รูปีต่อ 100 กิโลกรัมเป็น 1,360 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม สำหรับข้าวคุณภาพทั่วไป ส่วนข้าวเปลือกคุณภาพดีเกรด A ได้ปรับราคารับซื้อขั้นต่ำจาก 1,345 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม เป็น 1,400 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม หรือเพิ่มขึ้น 4%

การส่งออกข้าวของอินเดีย

        IBIS (International Business Information Services) ได้ปรับตัวเลขการส่งออกข้าวของอินเดียใหม่ โดยในเดือนมีนาคม 2557 อินเดียส่งออกข้าวได้ 7.31 แสนตัน แบ่งเป็นข้าวที่ไม่ใช่บาสมาติ (Non- Basmati Rice) 4.17 แสนตันและข้าวบาสมาติ (Basmati Rice) 3.14 แสนตัน เทียบกับเดือนเดียวกันของปีก่อนหน้าซึ่งส่งออกได้ 9.57 แสนตัน ลดลงร้อยละ 23.62 โดยลดลงทั้งข้าวที่ไม่ใช่บาสมาติและข้าวบาสมาติ ทั้งนี้ ในช่วง 8 เดือนแรกของปีการตลาด 2556-57 (ตุลาคม 2556 – พฤษภาคม 2557) อินเดียส่งออกข้าวได้ 6.558 ล้านตัน แบ่งเป็นข้าวที่ไม่ใช่บาสมาติ 4.126 ล้านตัน และข้าวบาสมาติ 2.432 ล้านตัน โดยสัดส่วนระหว่างข้าวที่ไม่ใช่บาสมาติและข้าวบาสมาติอยู่ที่ประมาณ 63% และ 37% ตามลำดับ

        การส่งออกข้าวของอินเดียในเดือนพฤษภาคม 2557 มีปริมาณ 7.12 แสนตัน ลดลงจากเดือนเดียวกันของปีก่อนหน้าประมาณ 12.32% โดยเฉพาะข้าวบาสมาติที่ส่งออกไปประเทศอิหร่านซึ่งเป็นประเทศผู้ซื้อหลักได้มีสัดส่วนลดลงจาก 45% ในเดือนเมษายน 2556 เหลือเพียง 17% ในเดือนเมษายน 2557 อันเป็นผลมาจากการที่รัฐบาลอิหร่านมีนโยบายทบทวนมาตรฐานความปลอดภัยจากสารปนเปื้อนใหม่ ด้วยการกำหนดให้ข้าวบาสมาติสามารถมีสารหนู (Arsenic) ปนเปื้อนได้ไม่เกิน 120 ppm (parts per million) หรือ 120 ส่วนใน 1 ล้านส่วน จากที่เคยกำหนดไว้เดิม 150 ppm จึงส่งผลให้การส่งออกข้าวบาสมาติจากอินเดียไปอิหร่านลดลงมาอย่างต่อเนื่องจนถึงเดือนพฤษภาคม 2557
 

ภาพรวมปริมาณข้าวในประเทศอินเดีย

        IBIS ได้ทำการปรับตัวเลขสถิติข้าวของอินเดียใหม่ โดยในปีการตลาด 2556-57 (1 ตุลาคม 2556 - 30 กันยายน 2557) คาดว่าอินเดียจะมีข้าวคงเหลือยกมาจากปีการตลาด 2555-56 เป็นปริมาณ 25.77 ล้านตัน และกรมเศรษฐกิจและสถิติ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์อินเดียได้คาดการณ์ว่าในปีการตลาดปัจจุบันนี้ (ปี 2556-2557) อินเดียจะมีผลผลิตข้าวประมาณ 106.29 ล้านตัน (รวมข้าวของฤดู Rabi จำนวน 14.28 ล้านตัน) ยอดรวมข้าวทั้งประเทศจะมีปริมาณอยู่ที่ 132.06 ล้านตัน ซึ่งจะใช้สำหรับการบริโภคภายในประเทศประมาณ 96 ล้านตันและส่งออกประมาณ 10 ล้านตัน เมื่อถึงสิ้นปีการตลาด 2556-57 คาดว่าจะมีปริมาณข้าวคงเหลือยกไป 26.06 ล้านตัน ปริมาณการบริโภคเฉลี่ยต่อเดือนอยู่ที่ 7.92 ล้านตัน ปริมาณข้าวสำรองเพียงพอสำหรับการบริโภคภายใน 3.18 เดือน และสัดส่วนของสำรองข้าวต่อการบริโภคอยู่ที่ 0.27

การจัดซื้อข้าวโดยรัฐบาล

        การจัดซื้อข้าวโดยรัฐบาลในปีการตลาด 2556-57 จนถึง ณ วันที่ 20 มิถุนายน 2557 (ช่วง 9 เดือนแรกของปีการตลาด 2556-57) มีปริมาณรวม 30.044 ล้านตัน ลดลงจากช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้าที่มีการจัดซื้อข้าวเป็นปริมาณ 32.951 ล้านตัน ลดลงร้อยละ 8.82 โดยรัฐที่มีการจัดซื้อข้าวมากที่สุด คือ รัฐ Punjab ปริมาณ 8.106 ล้านตัน รองลงมา คือ รัฐ Andhra Pradesh ปริมาณ 7.145 ล้านตัน และรัฐ Chhattisgarh ปริมาณ 4.285 ล้านตัน ตามลำดับ

การสำรองข้าวของรัฐบาลอินเดีย

        รัฐบาลอินเดียโดยกระทรวงกิจการผู้บริโภค อาหารและการกระจายสู่สาธารณชน (Ministry of Consumer Affairs, Food & Public Distribution) ได้มีการกำหนดมูลภัณฑ์กันชน (Buffer Stock) สำหรับสินค้าประเภทธัญญพืชสองชนิด คือ ข้าวและข้าวสาลี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ให้มีหลักประกันว่าธัญญพืชทั้งสองชนิดจะมีปริมาณเพียงพอสำหรับป้อนระบบการกระจายไปยังสาธารณชนกลุ่มเป้าหมาย (2) ใช้ในโครงการสวัสดิการสังคมของรัฐบาล (3) รักษาระดับปริมาณขั้นต่ำไว้เพื่อความมั่นคงด้านอาหารในกรณีฉุกเฉิน (4) สำหรับใช้เป็นเครื่องมือในการรักษาเสถียรภาพราคา (Price Stabilization) หรือแทรกแซงตลาด (Market Intervention Operations) ทั้งนี้ กระทรวงฯ ได้กำหนดปริมาณขั้นต่ำที่ต้องรักษาไว้สำหรับข้าวและข้าวสาลี ทุกวันที่ 1 ของทุกไตรมาส คือ 1 เมษายน, 1 กรกฎาคม, 1 ตุลาคม และ 1 มกราคมของทุกปี โดยเริ่มปฏิบัติมาตั้งแต่เดือนเมษายน 2548 เป็นต้นมา

          ทั้งนี้ ตัวเลขมูลภัณฑ์กันชนดังกล่าวของข้าวจะประกอบไปด้วยปริมาณสำรองขั้นต่ำและปริมาณสำรองเพื่อความมั่นคงด้านอาหารอีก 2 ล้านตันตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2552 เป็นต้นไป ส่วนข้าวสาลีจะมีการกำหนดปริมาณสำรองเพื่อความมั่นคงด้านอาหารไว้ 3 ล้านตันตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2551 เป็นต้นไป โดยปริมาณสำรองขั้นต่ำเป็นสำรองอาหารเพื่อจัดสรรให้แก่รัฐต่าง ๆ (PDS: Public Distribution System) ส่วนปริมาณสำรองเพื่อความมั่นคงด้านอาหารมีไว้เพื่อรองรับภาวะฉุกเฉิน เช่น ภาวะภัยแล้งและภัยทางธรรมชาติ

         อย่างไรก็ตาม ล่าสุดคณะรัฐมนตรีกำลังอยู่ระหว่างการพิจารณาปรับปริมาณมูลภัณฑ์กันชนใหม่ให้สูงขึ้นเพื่อให้มั่นใจว่าจะมีปริมาณข้าวและข้าวสาลีภายในประเทศเพียงพอที่จะดำเนินโครงการความมั่นคงทางอาหาร (Food Security Program) ภายใต้ พ.ร.บ. ความมั่นคงทางอาหาร (Food Security Act) ได้ โดยได้เสนอให้ปรับเพิ่มปริมาณสำรองอาหารทั้งสองประเภท ดังรายละเอียดตามตารางข้างล่าง แต่ขณะนี้ยังไม่มีประกาศอย่างเป็นทางการออกมา

          ณ วันที่ 1 มิถุนายน 2557 รัฐบาลอินเดียมีปริมาณสำรองข้าวอยู่ที่ 32.00 ล้านตันซึ่งเป็นปริมาณที่อยู่ในระดับสูงเกินกว่ามูลภัณฑ์กันชนขั้นต่ำอยู่มาก

ราคาค้าส่งข้าวในรัฐต่าง ๆของอินเดีย

        ราคาค้าส่งข้าวทั่วประเทศอินเดียมีความแตกต่างกันไปในแต่ละรัฐ โดยในช่วงสัปดาห์ระหว่างวันที่ 24-30 มิถุนายน 2557 ราคาค้าส่งข้าวในรัฐ Kerala มีราคาสูงสุดที่ 3,947.81 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม เพิ่มขึ้นจากสัปดาห์ก่อนหน้าร้อยละ 18.72 ส่วนรัฐที่มีราคาค้าส่งข้าวต่ำที่สุด คือ Delhi และปริมณฑล ซึ่งมีราคาค้าส่งข้าวในช่วงสัปดาห์ระหว่างวันที่ 24-30 มิถุนายน 2557 เพียง 2,000.00 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม ส่วนราคาค้าส่งเฉลี่ยทั้งประเทศในช่วงสัปดาห์ระหว่างวันที่ 24-30 มิถุนายน 2557 อยู่ที่ 2,935.17 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม เพิ่มขึ้นจากสัปดาห์ก่อนหน้าร้อยละ 0.43 แต่เพิ่มขึ้นจากช่วงสัปดาห์เดียวกันของปีก่อนหน้าร้อยละ 7.75

ราคาส่งออกข้าวขาว (FOB)

        เมื่อเปรียบเทียบราคาส่งออกข้าวขาว (FOB) ของไทยเทียบกับคู่แข่งขันอย่างอินเดีย เวียตนาม และปากีสถานแล้ว พบว่าราคาข้าว 100% B ของไทย (FOB) ที่เคยอยู่ในระดับสูงที่สุดต่อเนื่องมานานได้เริ่มปรับตัวลดลงตั้งแต่กลางเดือนมีนาคม 2557 เป็นต้นมาและคงที่อยู่ในระดับราคาประมาณตันละ 405 ดอลลาร์สหรัฐ มาตลอดจนถึงประมาณวันที่ 26 เมษายน 2557 ราคาข้าวของไทยได้ลดลงอย่างรวดเร็วเหลือประมาณตันละประมาณ 395 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับข้าว 5% ของเวียตนาม แต่คงราคานี้มาจนถึงวันที่ 15 มิถุนายน 2557 ก็ลดราคาลงมาอีก จนถึงประมาณปลายเดือนพฤษภาคม 2557 ระดับราคาข้าวของไทยก็ได้ปรับตัวขึ้นเล็กน้อยแต่ก็ยังอยู่ในระดับที่ต่ำที่สุดเมื่อเทียบกับคู่แข่งขันทุกรายโดยอยู่ในระดับประมาณตันละ 400 ดอลลาร์สหรัฐ ส่วนราคาข้าวของเวียตนามได้ปรับตัวเพิ่มขึ้นตั้งแต่วันที่ 8 พฤษภาคม 2557 และอยู่ในระดับที่สูงกว่าราคาข้าวของไทยมาจนถึงวันที่ 15 มิถุนายน 2557

        ทั้งนี้ ณ วันที่ 28 พฤษภาคม 2557 ราคาข้าว 5% ของปากีสถานเพิ่มขึ้นมาสูงสุดอยู่ที่ตันละ 430 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับข้าว 5% ของอินเดีย และได้ปรับตัวเพิ่มขึ้นเป็นราคาสูงที่สุดตั้งแต่วันที่ 29 พฤษภาคม 2557 มาจนถึงปัจจุบันในราคาตันละประมาณ 455 ดอลลาร์สหรัฐ ในขณะที่ข้าว 5% ของอินเดียได้ปรับตัวลงมาอยู่ที่ประมาณตันละ 435-440 ดอลลาร์สหรัฐ

สำนักงานส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ ณ เมืองมุมไบ