สถานการณ์สินค้าข้าวในประเทศอินเดีย ประจำเดือนกรกฎาคม 2014

สถานการณ์สินค้าข้าวในประเทศอินเดีย
ประจำเดือนกรกฎาคม 2014

สถานการณ์การผลิตข้าว
1. จากรายงานล่าสุดของสภาธัญญพืชนานาชาติ (International Grains Council: IGC) เปิดเผยว่าผลผลิตข้าวของอินเดียในปีการตลาด 2014-15 คาดว่าน่าจะอยู่ในระดับประมาณ 105 ล้านตัน ในขณะที่กระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา (USDA) ประมาณการว่าผลผลิตข้าวของอินเดียน่าจะอยู่ที่ 106 ล้านตัน ส่วนบริษัทวิจัย Agriwatch ได้ประมาณการว่าผลผลิตข้าวของอินเดียน่าจะอยู่ในระดับ 98-99 ล้านตัน เนื่องจากฤดูมรสุมในปีนี้มาถึงช้า ทำให้เกษตรกรทำการเพาะปลูกข้าวล่าช้าไปและพื้นที่เพาะปลูกข้าวของอินเดียในปีนี้ลดลงด้วย อันมีสาเหตุมาจากการที่เกษตรกรหันไปปลูกพืชเศรษฐกิจชนิดอื่นแทนข้าว เช่น ฝ้าย ละหุ่ง พืชประเภทถั่ว เป็นต้น
2. รัฐบาลอินเดียได้ประกาศราคารับซื้อขั้นต่ำ (MSP: Minimum Support Price) สำหรับข้าวเปลือกของปีการเพาะปลูก 2014-2015 (1 ตุลาคม 2014 - 30 กันยายน 2015) ขึ้นจากปีการเพาะปลูกก่อนหน้า 3.8% คือ จาก 1,310 รูปีต่อ 100 กิโลกรัมเป็น 1,360 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม สำหรับข้าวคุณภาพทั่วไป ส่วนข้าวเปลือกคุณภาพดีเกรด A ได้ปรับราคารับซื้อขั้นต่ำจาก 1,345 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม เป็น 1,400 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม หรือเพิ่มขึ้น 4%

 การส่งออกข้าวของอินเดีย
          IBIS ได้ปรับตัวเลขการส่งออกข้าวของอินเดียใหม่ โดยในเดือนมีนาคม 2014 อินเดียส่งออกข้าวได้ 7.36 แสนตัน แบ่งเป็นข้าวที่ไม่ใช่บาสมาติ (Non- Basmati Rice) 4.17 แสนตันและข้าวบาสมาติ (Basmati Rice) 3.19 แสนตัน เทียบกับเดือนเดียวกันของปีก่อนหน้าซึ่งส่งออกได้ 9.57 แสนตัน ลดลงร้อยละ 23.09 โดยลดลงทั้งข้าวที่ไม่ใช่บาสมาติและข้าวบาสมาติ ทั้งนี้ ในช่วง 9 เดือนแรกของปีการตลาด 2013-14 (ตุลาคม 2013 – มิถุนายน 2014) อินเดียส่งออกข้าวได้ 7.36 ล้านตัน แบ่งเป็นข้าวที่ไม่ใช่บาสมาติ 4.558 ล้านตัน และข้าวบาสมาติ 2.802 ล้านตัน โดยสัดส่วนระหว่างข้าวที่ไม่ใช่บาสมาติและข้าวบาสมาติอยู่ที่ประมาณร้อยละ 61.50 และร้อยละ  38.50 ตามลำดับ
        การส่งออกข้าวของอินเดียในเดือนมิถุนายน 2014 มีปริมาณ 7.97 แสนตัน ลดลงจากเดือนเดียวกันของปีก่อนหน้าประมาณร้อยละ 14.76 สำหรับการส่งออกข้าวบาสมาติไปยังประเทศอิหร่านซึ่งเป็นประเทศผู้ซื้อหลักมีการปรับตัวดีขึ้น ทั้งนี้ คาดว่าจนถึงเดือนกันยายน 2014 อินเดียน่าจะสามารถส่งออกข้าวได้ถึง 10 ล้านตัน โดยเป็นข้าวบาสมาติประมาณ 3.6-3.8 ล้านตัน

ภาพรวมปริมาณข้าวในประเทศอินเดีย
        IBIS ได้ทำการปรับตัวเลขสถิติข้าวของอินเดียใหม่ โดยในปีการตลาด 2013-14 (1 ตุลาคม 2013 - 30 กันยายน 2014) คาดว่าอินเดียจะมีข้าวคงเหลือยกมาจากปีการตลาด 2012-13 เป็นปริมาณ 25.77 ล้านตัน และกรมเศรษฐกิจและสถิติ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์อินเดียได้คาดการณ์ว่าในปีการตลาดปัจจุบันนี้ (ปี 2013-2014) อินเดียจะมีผลผลิตข้าวประมาณ 106.29 ล้านตัน (รวมข้าวของฤดู Rabi จำนวน 14.28 ล้านตัน) ยอดรวมข้าวทั้งประเทศจะมีปริมาณอยู่ที่ 132.06 ล้านตัน ซึ่งจะใช้สำหรับการบริโภคภายในประเทศประมาณ 96 ล้านตันและส่งออกประมาณ 10 ล้านตัน เมื่อถึงสิ้นปีการตลาด 2013-14 คาดว่าจะมีปริมาณข้าวคงเหลือยกไป 26.06 ล้านตัน ปริมาณการบริโภคเฉลี่ยต่อเดือนอยู่ที่ 8.00 ล้านตัน ปริมาณข้าวสำรองเพียงพอสำหรับการบริโภคภายใน 3.26 เดือน และสัดส่วนของสำรองข้าวต่อการบริโภคอยู่ที่ 0.27
        ส่วนในปีการตลาด 2014-15 (1 ตุลาคม 2014-30 กันยายน 2015) คาดว่าจะมีปริมาณข้าวคงเหลือยกมา 26.06 ล้านตัน และคาดว่าจะผลิตได้ประมาณ 97 ล้านตัน ทำให้ปริมาณข้าวในประเทศรวมทั้งหมดเท่ากับ 123.06 ล้านตัน โดยคาดว่าการบริโภคภายในประเทศจะอยู่ที่ 98 ล้านตัน และมีการส่งออกได้ประมาณ 9.50 ล้านตัน (รายละเอียดปรากฏตามตารางด้านล่าง)

การจัดซื้อข้าวโดยรัฐบาล
        การจัดซื้อข้าวโดยรัฐบาลในปีการตลาด 2013-14 จนถึง ณ วันที่ 25 กรกฎาคม 2014 (ช่วง 10 เดือนแรกของปีการตลาด 2013-14) มีปริมาณรวม 31.066 ล้านตัน ลดลงจากช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้าที่มีการจัดซื้อข้าวเป็นปริมาณ 33.564 ล้านตัน ร้อยละ 7.44 โดยรัฐที่มีการจัดซื้อข้าวมากที่สุดก็ยังคงเป็นรัฐ Punjab ปริมาณ 8.106 ล้านตัน รองลงมา คือ รัฐ Andhra Pradesh ปริมาณ 7.773 ล้านตัน และรัฐ Chhattisgarh ปริมาณ 4.289 ล้านตัน ตามลำดับ

การสำรองข้าวของรัฐบาลอินเดีย
        รัฐบาลอินเดียโดยกระทรวงกิจการผู้บริโภค อาหารและการกระจายสู่สาธารณชน (Ministry of Consumer Affairs, Food & Public Distribution) ได้มีการกำหนดมูลภัณฑ์กันชน (Buffer Stock) สำหรับสินค้าประเภทธัญญพืชสองชนิด คือ ข้าวและข้าวสาลี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ให้มีหลักประกันว่าธัญญพืชทั้งสองชนิดจะมีปริมาณเพียงพอสำหรับป้อนระบบการกระจายไปยังสาธารณชนกลุ่มเป้าหมาย (2) ใช้ในโครงการสวัสดิการสังคมของรัฐบาล (3) รักษาระดับปริมาณขั้นต่ำไว้เพื่อความมั่นคงด้านอาหารในกรณีฉุกเฉิน (4) สำหรับใช้เป็นเครื่องมือในการรักษาเสถียรภาพราคา (Price Stabilization) หรือแทรกแซงตลาด (Market Intervention Operations) ทั้งนี้ กระทรวงฯ ได้กำหนดปริมาณขั้นต่ำที่ต้องรักษาไว้สำหรับข้าวและข้าวสาลี ทุกวันที่ 1 ของทุกไตรมาส คือ 1 เมษายน, 1 กรกฎาคม, 1 ตุลาคม และ 1 มกราคมของทุกปี โดยเริ่มปฏิบัติมาตั้งแต่เดือนเมษายน 2005 เป็นต้นมา รายละเอียดปรากฏตามตารางข้างล่าง

          ทั้งนี้ ตัวเลขมูลภัณฑ์กันชนดังกล่าวของข้าวจะประกอบไปด้วยปริมาณสำรองขั้นต่ำและปริมาณสำรองเพื่อความมั่นคงด้านอาหารอีก 2 ล้านตันตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2009 เป็นต้นไป ส่วนข้าวสาลีจะมีการกำหนดปริมาณสำรองเพื่อความมั่นคงด้านอาหารไว้ 3 ล้านตันตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2008 เป็นต้นไป โดยปริมาณสำรองขั้นต่ำเป็นสำรองอาหารเพื่อจัดสรรให้แก่รัฐต่างๆ (PDS: Public Distribution System) ส่วนปริมาณสำรองเพื่อความมั่นคงด้านอาหารมีไว้เพื่อรองรับภาวะฉุกเฉิน เช่น ภาวะภัยแล้งและภัยทางธรรมชาติ
          อย่างไรก็ตาม ล่าสุดคณะรัฐมนตรีกำลังอยู่ระหว่างการพิจารณาปรับปริมาณมูลภัณฑ์กันชนใหม่ให้สูงขึ้นเพื่อให้มั่นใจว่าจะมีปริมาณข้าวและข้าวสาลีภายในประเทศเพียงพอที่จะดำเนินโครงการความมั่นคงทางอาหาร (Food Security Program) ภายใต้ พ.ร.บ. ความมั่นคงทางอาหาร (Food Security Act) ได้ โดยได้เสนอให้ปรับเพิ่มปริมาณสำรองอาหารทั้งสองประเภท ดังรายละเอียดตามตารางข้างล่าง แต่ขณะนี้ยังไม่มีประกาศอย่างเป็นทางการออกมา

          ณ วันที่ 1 กรกฎาคม 2014 รัฐบาลอินเดียมีปริมาณสำรองข้าวอยู่ที่ 27.66 ล้านตันซึ่งเป็นปริมาณที่อยู่ในระดับสูงเกินกว่ามูลภัณฑ์กันชนขั้นต่ำอยู่มาก

ราคาค้าส่งข้าวในรัฐต่าง ๆ ของอินเดีย
      ราคาค้าส่งข้าวทั่วประเทศอินเดียมีความแตกต่างกันไปในแต่ละรัฐ โดยในช่วงสัปดาห์ระหว่างวันที่ 1-8 สิงหาคม 2014 ราคาค้าส่งข้าวในรัฐ Karnataka มีราคาสูงสุดที่ 3,991.94 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม เพิ่มขึ้นจากสัปดาห์ก่อนหน้าร้อยละ 14.61 ส่วนรัฐที่มีราคาค้าส่งข้าวต่ำที่สุด คือ รัฐ Uttar Pradesh ซึ่งมีราคาค้าส่งข้าวในช่วงสัปดาห์ระหว่างวันที่ 1-8 สิงหาคม 2014 เพียง 2,078.16 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม ส่วนราคาค้าส่งเฉลี่ยทั้งประเทศในช่วงสัปดาห์ระหว่างวันที่ 1-8 สิงหาคม 2014 อยู่ที่ 3,040.02 รูปีต่อ 100 กิโลกรัม เพิ่มขึ้นจากสัปดาห์ก่อนหน้าร้อยละ 0.10 แต่เพิ่มขึ้นจากช่วงสัปดาห์เดียวกันของปีก่อนหน้าร้อยละ 9.54

ราคาส่งออกข้าวขาว (FOB)
          เมื่อเปรียบเทียบราคาส่งออกข้าวขาว (FOB) ของไทยเทียบกับคู่แข่งขันอย่างอินเดีย เวียตนาม และปากีสถานแล้ว พบว่าราคาข้าว 100% B ของไทย (FOB) ที่เคยอยู่ในระดับสูงที่สุดต่อเนื่องมานานได้เริ่มปรับตัวลดลงตั้งแต่กลางเดือนมีนาคม 2014 เป็นต้นมาและคงที่อยู่ในระดับราคาประมาณตันละ 405 ดอลลาร์สหรัฐฯ มาตลอดจนถึงประมาณวันที่ 26 เมษายน 2014 ราคาข้าวของไทยได้ลดลงอย่างรวดเร็วเหลือประมาณตันละประมาณ 395 ดอลลาร์สหรัฐฯ เท่ากับข้าว 5% ของเวียตนาม จนถึงประมาณปลายเดือนพฤษภาคม 2014 ระดับราคาข้าวของไทยก็ได้ปรับตัวขึ้นเล็กน้อยแต่ก็ยังอยู่ในระดับที่ต่ำที่สุดเมื่อเทียบกับคู่แข่งขันทุกรายโดยอยู่ในระดับประมาณตันละ 400 ดอลลาร์สหรัฐฯ ส่วนราคาข้าวของเวียตนามได้ปรับตัวเพิ่มขึ้นตั้งแต่วันที่ 8 พฤษภาคม 2014 และอยู่ในระดับที่สูงกว่าราคาข้าวของไทยมาจนถึงวันที่ 15 มิถุนายน 2014 ในขณะที่ราคาข้าวไทยมีแนวโน้มปรับตัวเพิ่มขึ้นมาโดยตลอดจนถึงวันที่ 1 สิงหาคม 2014
          ทั้งนี้ ตั้งแต่วันที่ 25 กรกฎาคม 2014 เป็นต้นมา ข้าวขาว 5% ของเวียตนามมีราคาสูงสุดเท่ากับข้าวขาว 100% ของไทยซึ่งอยู่ที่ประมาณตันละ 450 ดอลลาร์สหรัฐฯ แต่ก็ปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในขณะที่ข้าวขาวของไทยราคาคงที่อยู่จนถึงวันที่ 1 สิงหาคม 2014 ส่วนข้าวขาว 5% ของเวียตนามได้ปรับตัวสูงขึ้นไปถึงประมาณตันละประมาณ 475 ดอลลาร์สหรัฐฯ หลังจากนั้นก็มีแนวโน้มปรับตัวลดลง แต่ก็ยังอยู่ในระดับที่สูงที่สุด โดยมีข้าวขาว 100% ของไทยมีราคาอยู่ในระดับสูงรองลงมา 

สำนักงานส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ ณ เมืองมุมไบ