อินเดียมีการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างรวดเร็วในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภายในประเทศที่มาจากพัฒนาเศรษฐกิจและความมั่งคั่ง การเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของสภาพเมือง(urbanisation) การเคลื่อนย้ายแรงงานจากชนบทสู่เมือง นำไปสู่การสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ ที่มีการคาดการณ์กันว่า GDP ของเขตเมืองหลวง (National Capital Region - NCR) จะมีขนาดเทียบเท่า GDP ของโปรตุเกสทั้งประเทศ แม้ว่าอินเดียจะต้องเผชิญต่อปัญหาต่างๆที่อาจกลายเป็นตัวฉุดรั้งการพัฒนาและบั่นทอนขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ เช่น การจัดหาโครงสร้างพื้นฐานและสาธารณูปโภค (การขาดแคลนไฟฟ้า น้ำประปา ที่พักอาศัย และการคมนาคม) ที่ไม่อาจรองรับการเพิ่มของประชากรอย่างรวดเร็วได้ทัน ไปจนถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมและสังคม การว่างงานและความยากจน การขาดแคลนด้านสาธารณสุขและการศึกษา มลภาวะขยะที่เพิ่มขึ้น

The Institute for Competitiveness India ร่วมกับ The Institute of South Asian Studies ของ National University of Singapore ได้รายงานผลการศึกษาจัดลำดับความสามารถในการแข่งขันของเมืองต่างๆประจำปี 2012 ปรากฎว่า กรุงนิวเดลีมีขีดความสามารถในการแข่งขันสูงที่สุดเป็นอันดับ 1 ติดต่อกัน 3 ปี ด้วยความโดดเด่นในด้านโครงสร้างพื้นฐาน อุปสงค์ต่างๆ และการแข่งขัน ขณะที่เมืองมุมไบได้ตำแหน่งอันดับสอง แม้ว่าจะเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจของประเทศ แต่ก็มีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้อยกว่าเดลี ส่วนเมืองเจนไน มีความโดดเด่นในด้านนวัตกรรมสูงสุด สามารถปรับอันดับความสามารถในการแข่งขันสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ปัจจุบัน อยู่ที่อันดับ 3 (จากอันดับ 5 เมื่อปี 2554) เมืองไฮเดอราบัด อยู่ที่อันดับ 4 กัลกัตตาอยู่ที่อันดับ 5 แต่ที่น่าแปลกใจคือเมืองบังกาลอร์ ฐานอุตสาหกรรมไอทีอันโด่งดังของอินเดีย ติดอยู่ในอันดับ ที่ 7 ซึ่งอาจเป็นเพราะไม่สามารถรับมือกับการขยายตัวเมืองอย่างรวดเร็วได้
เมืองต่างๆ ที่อยู่ในเขตเมืองหลวง (NCR) ต่างติดท๊อป 10 เช่น กูร์กาวน์ (อันดับ 6) และนอยดา (อันดับ 8) นอกจากนั้น อาห์เมดาบัด เมืองหลวงของรัฐคุชราต ที่กำลังมีการลงทุนขนาดใหญ่ในโครงการ Gujarat International Finance Tec-City หรือ GIFT เพื่อพัฒนาเมืองให้เป็นศูนย์กลางการบริการทางการเงินของประเทศ ถูกจัดอยู่ในอันดับที่ 10
อย่างไรก็ตาม หากเปรียบเทียบความสามารถในการแข่งขันของเมืองต่างๆของอินเดียกับเมืองต่างๆทั่วโลก ขณะนี้มีเพียง 3 เมือง คือ เดลี มุมไบ และบังกาลอร์ เท่านั้นที่ได้รับการยอมรับในระดับโลก ส่วนเมืองอื่นๆยังจำเป็นต้องปรับปรุงและไล่ตามเมืองต่างๆในประเทศตะวันตกอีกมาก โดยเฉพาะการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านประสิทธิภาพและการสร้างนวัตกรรมให้มากยิ่งขึ้น
ข้อมูลขีดความสามารถในการแข่งขันของเมืองต่างๆดังกล่าวนั้น เป็นดัชนีบ่งชี้เบื้องต้นสำหรับภาครัฐและเอกชนไทยในการเลือกเมืองหรือภูมิภาค ที่จะเป็นจุดเน้นและเป้าหมายในการแสวงหาความร่วมมือทางด้านเศรษฐกิจ การค้าและการลงทุนกับฝ่ายอินเดีย ถึงแม้ว่าอินเดียกำลังก้าวไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว แต่ปัจจุบัน ยังขาดความพร้อมในหลายๆเรื่อง ดังนั้น การรับทราบข้อมูลที่จำเป็นจึงเป็นปัจจัยสำคัญที่จะทำให้การตัดสินใจเข้าสู่ประเทศอินเดียเป็นไปอย่างรอบคอบและสร้างประโยชน์สูงสุด
รายงานโดย ธีระพงษ์ วนิชชานนท์
สถานกงสุลใหญ่ ณ เมืองมุมไบ
สรุปโดย ธนวัฒน์ ไทยแก้ว
สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงนิวเดลี
29 ต.ค. 2555