เมื่อเวลาประมาณ 21.00 น. ของวันที่ 8 พ.ย. 2559 นรม. โมดีได้ออกประกาศผ่านทางโทรทัศน์ แจ้งการยกเลิกธนบัตรมูลค่า 500 รูปี และ 1,000 รูปี ส่งผลให้ธนบัตรดังกล่าวจะไม่สามารถใช้ชำระหนี้ตามกฎหมายนับตั้งแต่เวลาเที่ยงคืนของวันที่ 8 พ.ย. 2559 เป็นต้นไป
สรุปสาระสำคัญของคำแถลงดังกล่าวของ นรม. โมดี :
- การสั่งยกเลิกธนบัตรมูลค่า 500 รูปี และ 1,000 รูปีมีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ปัญหาการถือครองเงินนอกระบบ (black money) การคอรัปชั่น การใช้ธนบัตรปลอม และการก่อการร้าย (ซึ่งกลุ่ม
ผู้ก่อการร้ายใช้ธนบัตรปลอมเหล่านี้สนับสนุนการก่อการร้ายในอินเดีย)
- ประชาชนสามารถนำธนบัตรมูลค่า 500 และ 1,000 รูปีที่ถือครองอยู่ ไปฝากเข้าบัญชีธนาคารได้ตั้งแต่วันที่ 10 พ.ย. 2559 จนถึงเวลาปิดทำการของธนาคารในวันที่ 30 ธ.ค. 2559 โดย
ไม่จำกัดยอดเงินฝาก
- ประชาชนสามารถนำธนบัตรมูลค่า 500 และ 1,000 รูปีที่ถือครองอยู่ ไปแลกเป็นธนบัตรย่อยมูลค่าอื่นๆ รวมทั้งธนบัตร 500 และ 2,000 รูปีแบบใหม่ที่จะพิมพ์ออกมาใช้งานแทนที่ได้
ที่ธนาคารและที่ทำการไปรษณีย์ภายในเวลา 50 วันนับแต่วันพรุ่งนี้ (10 พ.ย.) จนถึงวันที่ 30 ธ.ค. 2559 โดยในระหว่างวันที่ 10 – 24 พ.ย. 2559 จะจำกัดยอดการแลกเงินเพียง 4,000 รูปี
ต่อคนต่อวัน โดยต้องมีการแสดงบัตรประจำตัวด้วย และระหว่างวันที่ 25 พ.ย. – 30 ธ.ค. 2559 ยอดการแลกเงินจะได้รับการพิจารณาขยายต่อไป
- สำหรับการเบิกถอนเงินจากธนาคารเพื่อนำมาใช้ในช่วง 2-3 วันนี้ (in the first few days) จะถูกจำกัดอยู่ที่ 10,000 รูปีต่อคนต่อวัน และ 20,000 รูปีต่อสัปดาห์ ยอดการเบิกเงินจะได้รับ
การขยายต่อไป
- สำหรับผู้ที่ไม่สามารถนำธนบัตร 500 และ 1,000 รูปีไปแลกเป็นธนบัตรใหม่ได้ภายในวันที่ 30 ธ.ค. 2559 ก็ยังคงสามารถนำธนบัตรเก่าไปแลกที่สำนักงานสาขาของธนาคารกลางอินเดีย (Reserve Bank of India - RBI) ที่ได้รับมอบอำนาจ ภายในวันที่ 31 มี.ค. 2560
- ธนาคารได้ปิดทำการในวันที่ 9 พ.ย. 2559 นอกจากนี้ ในวันที่ 9 พ.ย. และในวันที่ 10 พ.ย. ในบางพื้นที่ ตู้เอทีเอ็มจะไม่สามารถใช้งานได้ และในช่วง 2-3 วันนี้ จะจำกัดการถอนเงินอยู่ที่ 2,000 รูปีต่อวันต่อบัตร
- อย่างไรก็ตาม ในช่วงนี้ (during this period) โรงพยาบาล และร้านขายยาในโรงพยาบาลของรัฐยังคงรับชำระค่าสินค้าและบริการด้วยธนบัตรมูลค่า 500 และ 1,000 รูปี
- ภายใน 72 ชม. หรือจนถึงเที่ยงคืนของวันที่ 11 พ.ย. 2559 สถานีรถไฟ ท่ารถ เคาน์เตอร์ขายบัตรโดยสารเครื่องบินที่ท่าอากาศยาน ปั๊มน้ำมัน ร้านจำหน่ายนมของรัฐ สหกรณ์ของรัฐยังคงรับธนบัตรมูลค่า 500 และ 1,000 รูปีเพื่อใช้ชำระค่าสินค้าและบริการ
- การยกเลิกธนบัตรดังกล่าวจะไม่กระทบต่อการดำเนินธุรกรรมโดยไม่ใช้เงินสด (non-cash payment)
- นรม. โมดีย้ำว่า การสั่งยกเลิกธนบัตรอย่างกะทันหัน เพื่อให้ผู้ที่ถือครองเงินสดอย่างผิดกฎหมายไม่สามารถใช้หรือหมุนเวียนเงินนั้นได้ เป็นสิ่งจำเป็นต้องทำ เพื่อเดินหน้าขจัดการคอร์รัปชันซึ่งเป็นสาเหตุหลักของความยากจน และปัญหาการใช้ธนบัตรปลอมซึ่งมีส่วนในการสนับสนุนการก่อการร้ายในอินเดีย
ปฏิกิริยาภายหลังแถลงการณ์ของ นรม. โมดี :
- ตั้งแต่เมื่อคืนวันที่ 8 พ.ย. ทันทีภายหลังแถลงการณ์ของ นรม. โมดี ประชาชนอินเดียจำนวนมากได้ออกมาเข้าแถวถอนเงินจากตู้เอทีเอ็มเพื่อให้มีธนบัตร 100 รูปีไว้ใช้จับจ่าย ส่งผลให้
ตู้เอทีเอ็มขาดแคลนธนบัตร 100 รูปีภายในไม่กี่ ชม. นอกจากนี้ ร้านค้าหลายแห่งปฏิเสธที่จะรับธนบัตรมูลค่า 500 และ 1,000 รูปีโดยทันทีภายหลังแถลงการณ์ อย่างไรก็ดี ยังคงมีร้านค้าขนาดเล็ก อาทิ ร้านขายของชำ ที่ยังคงรับธนบัตรดังกล่าว
- มีการวิพากษ์วิจารณ์การยกเลิกธนบัตรดังกล่าวทั้งในทางบวกและทางลบ ในทางบวก ผู้บริหารระดับสูงจากภาคเอกชน อินเดีย อาทิ CII ธนาคารเอกชน และบริษัทที่เกี่ยวกับธุรกิจทางการเงินชั้นนำของอินเดีย เป็นต้น ได้ออกมาสนับสนุนการดำเนินการดังกล่าวของรัฐบาลอินเดีย ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อการเติบโตทางเศรษฐกิจของอินเดียที่ดีขึ้น อาทิ ต่อภาคธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งเป็นภาคธุรกิจที่ขึ้นชื่อว่ามีการใช้ black money มาก การยกเลิกธนบัตรดังกล่าวน่าจะทำให้ราคาอสังหาริมทรัพย์และที่ดินลดลง เนื่องจากผู้ลงทุนจะไม่สามารถใช้เงินสดในการทำธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ได้ ส่งผลให้ผู้สร้างจำเป็นต้องขายในราคาที่ลดลง ซึ่งน่าจะลงผลต่อตลาดซื้อขายอสังหาริมทรัพย์พื้นที่รอบกรุงนิวเดลี (Delhi NCR) ซึ่งขึ้นชื่อว่า
มีการใช้เงินสดในการทำธุรกิจดังกล่าวอย่างด้วย การยกเลิกธนบัตรดังกล่าวก็จะช่วยสร้างความโปร่งในธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ สร้างภาพลักษณ์ที่ดีและหวังว่าจะช่วยดึงดูดนักลงทุนต่างชาติเข้ามาลงทุนเพิ่มมากขึ้น เป็นต้น
อย่างไรก็ตาม ก็มีกระแสวิพากษ์วิจารณ์ในทางลบ อาทิ นาย Randeep Surjewala ตำแหน่ง Communication Chief พรรค Congress ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายค้าน ได้ตั้งข้อสังเกตว่า การประกาศยกเลิกธนบัตรดังกล่าว เป็นความพยายามที่จะปิดบังซ่อนความล้มเหลวในการทำตามสัญญาที่พรรค BJP ให้ไว้ก่อนการเลือกตั้งปี 2557 ในการอ้างว่าจะนำเงิน black money จำนวน 80 ล้านล้านรูปีที่อยู่นอกประเทศอินเดียกลับคืนให้ประชาชนอินเดีย
ข้อคิดเห็น :
- การประกาศยกเลิกธนบัตรมูลค่า 500 รูปี และ 1,000 รูปี ซึ่งเป็นธนบัตรที่มีมูลค่าสูงสุดในระบบเงินของอินเดียในเวลาชั่วข้ามคืน น่าจะสร้างความปั่นป่วนให้กับระบบเศรษฐกิจภายในอินเดียซึ่งยังนิยมใช้เงินสดกันอย่างมาก (cash economy) ในระดับหนึ่ง ดังนั้น ในช่วงนี้ น่าจะมีประชาชนอินเดียจำนวนมากนำธนบัตรเก่าออกมาแลกใหม่ และอาจเกิดการขาดแคลนเงินขึ้นในระยะสั้นช่วงไม่กี่วันข้างหน้า
- การสั่งยกเลิกธนบัตรอย่างกะทันหันจะส่งผลกระทบการใช้ชีวิตประจำวันของประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่ใช้แรงงาน คนรับจ้าง คนขายสินค้าตามแผงขนาดเล็กที่ไม่มีบัตรเอทีเอ็ม / ไม่มีบัญชีธนาคาร เป็นต้น ซึ่งรัฐบาลอินเดีย ก็ตระหนักดีและได้กำหนดให้กิจการบางประเภทที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับชีวิตประจำวันของประชาชนชั้นล่าง หรือที่มีลักษณะในเชิงมนุษยธรรม (เช่น รพ. ร้านขายยา ร้านขายนมสดของรัฐ ฯลฯ) ยังคงรับธนบัตรรุ่นเก่าได้อยู่ต่อไปในช่วงแรก
คำแถลงดังกล่าวของ นรม. โมดี
Press release ของกระทรวงการคลังอินเดีย
ลักษณะของธนบัตรมูลค่า 500 รูปีรูปแบบใหม่ :
![new Rs. 500 note details](/images/2016/new_Rs._500_note_details.jpg)
ลักษณะของธนบัตรมูลค่า 2,000 รูปีรูปแบบใหม่ :
![new Rs. 2000 note details](/images/2016/new_Rs._2000_note_details.jpg)
**************************
สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงนิวเดลี
9 พ.ย. 2559